در اواخر بهار و شروع فصل تابستان، گرمازدگی به یکی از مهمترین نگرانیهای افراد تبدیل میشود.
وقتی برای مدتزمان طولانی مقابل نور خورشید و در هوای گرم حضور داشته باشید، اگر دمای بدنتان بیشتر از ۴۰ درجه شده، دچار گرمازدگی میشوید. علائم گرمازدگی در افراد باتوجهبه بازه سنی آنها متفاوت است.
در این مطلب از سایت تدسا طب درباره علائم گرمازدگی در بزرگسالان صحبت میکنیم. اگر شما نیز شخصی گرمایی هستید و اضطراب خروج از منزل در روزهای گرم سال را دارید، مطالعه این مطلب را از دست ندهید.
البته به واسطه راهکارهای جلوگیری از گرمازدگی در تابستان میتوان این اتفاق را به حداقل ممکن رساند.
علائم گرمازدگی در بزرگسالان چیست؟
وقتی علائم گرمازدگی در بزرگسال را بهخوبی بشناسید و آنها را جدی بگیرید، احتمال آسیب نیز کاهش مییابد. برخی از نشانههای گرمازدگی در بزرگسالان به شرح زیر است:
تعریق شدید
تعریق شدید یکی از اولین نشانههای گرمازدگی است. در واقع بدن سعی دارد که با تبخیر آب به خنکشدن شخص کمک کند.
زمانیکه دمای بدن شخص افزایش مییابد، فعالیت غدد عرق نیز بیشتر شده و بدن مایعات و الکترولیتها را بهسرعت از دست میدهد.
چنانچه این کمآبی جبران نشود، اختلالات در اندامها را به دنبال دارد.
احساس ضعف و بیحالی
ضعف و بیحالی معمولاً به دلیل کاهش فشار خون و از دست رفتن آب و املاح بدن ایجاد میشود. کاهش جریان خون، فشار مضاعفی را به مغز و عضلات وارد میکند.
در این شرایط شخص دچار ضعف و خستگی شدید شده و در حادترین حالت ممکن است به غش و بیهوشی منجر شود.
سردرد ضرباندار
سردرد در گرمازدگی اغلب به صورت ضرباندار و مداوم احساس میشود. علت آن گشاد شدن عروق مغزی و کمآبی بدن است که فشار درون جمجمه را تغییر میدهد.
این علامت بهگونهای است که در قسمت پشت سر، پیشانی و گیجگاه نبضتان را احساس میکنید. ادامه این وضعیت بدون درمان میتواند باعث تشدید علائم عصبی شود.
تشنگی شدید
تشنگی شدید نشانه هشداردهنده کمآبی بدن است. وقتی بدن حجم زیادی مایع از طریق تعرق از دست میدهد، مغز نیز فرمان تشنگی صادر میکند.
در نتیجه تمایل دارید که آب بنوشید. نادیده گرفتن این علامت میتواند به اختلال در تعادل الکترولیتها منجر شود.
پوست مرطوب و سرد
در مراحل اولیه گرمازدگی، پوست ممکن است مرطوب و نسبتاً خنک باشد، زیرا تعریق شدید باعث تبخیر و کاهش دمای سطحی پوست میشود.
با این حال، این وضعیت میتواند گمراهکننده باشد، چون دمای مرکزی بدن همچنان بالا است. تغییر رنگ پوست به رنگپریده نیز ممکن است مشاهده شود.
سرگیجه یا عدم تعادل هنگام ایستادن
کاهش حجم خون ناشی از کمآبی میتواند باعث افت فشار خون در شرایطی مانند ایستادن و بلندشدن ناگهانی میشود.
این حالت موجب سرگیجه، تاری دید یا حتی سیاهی رفتن چشمها میشود. اگر فرد ننشیند یا دراز نکشد، احتمال زمین خوردن یا بیهوشی وجود دارد.
تپش قلب یا افزایش ضربان
قلب برای جبران کاهش حجم مایعات و حفظ گردش خون مؤثر، سریعتر میتپد. افزایش ضربان قلب یکی از واکنشهای جبرانی بدن در برابر استرس گرمایی است.
در صورت ادامه کمآبی، این فشار مضاعف برای افراد دارای بیماری قلبی خطرناک است.
کاهش اشتها
در گرما، سیستم گوارشی عملکرد کندتری پیدا میکند زیرا بدن تمرکز خود را روی تنظیم دما میگذارد. کاهش اشتها میتواند نشانهای از شروع استرس گرمایی باشد.
اگر این وضعیت با تهوع همراه شود، باید احتمال پیشرفت به مراحل شدیدتر گرمازدگی را در نظر گرفت.
گرمازدگی تا چند روز ادامه دارد؟
به نقل از سایت معتبر uclahealth.org گرمازدگی یا Heat Exhaustion در بزرگسالان معمولاً یک اختلال گرمایی قابلدرمان است. مدتزمانی که علائم ادامه پیدا میکند، به شدت وضعیت و سرعت مداخلات درمانی بستگی دارد.
اینطور نیست که یک عدد ثابت و یکسان برای همه وجود داشته باشد، اما از دیدگاه علمی میتوان زمان آن را حدس زد.
بهبود کامل و برگشت به حالت طبیعی بدن معمولاً بین ۲۴ تا ۴۸ ساعت طول میکشد. این زمان به معنی رفع علائم خستگی، طبیعی شدن ضربان قلب، تعادل در الکترولیتها و بازگشت عملکرد طبیعی سیستمهای بدن است.
اگر درمان به تعویق بیفتد، کمآبی شدید باشد یا فرد در معرض گرمازدگی شدید یا عوارض ثانویه قرار گیرد، این دوره طولانیتر شده و چند روز ادامه پیدا میکند.
چگونه از گرمازدگی جلوگیری کنیم؟
گرمازدگی زمانی رخ میدهد که سیستم تنظیم دمای بدن تحت فشار شدید حرارتی، قادر به رفع گرما نباشد. در این وضعیت تعادل آب و الکترولیتها مختل شده و عملکرد قلب، مغز و عضلات آسیب میبیند.
پیشگیری بر پایه کاهش بار گرمایی بدن و حفظ هیدراتاسیون مؤثر است. از راهکارهای زیر میتوانید برای جلوگیری از گرمازدگی استفاده کنید:
پوشیدن لباسهای نخی و روشن
لباسهای نخی قابلیت عبور هوا داشته و تبخیر عرق را آسان میکنند. رنگهای روشن گرمای کمتری از نور خورشید جذب میکنند. این دو عامل باعث کاهش افزایش دمای مرکزی بدن میشود.
نوشیدن مداوم آب
بدن در گرما مقدار زیادی مایع و سدیم از دست میدهد. نوشیدن آب به صورت منظم، حتی پیش از احساس تشنگی، مانع کمآبی میشود.
در فعالیت طولانی یا تعریق شدید، استفاده از محلولهای حاوی الکترولیت تعادل املاح را حفظ میکند.
پرهیز از فعالیت در ساعات گرم روز
بین ساعات ۱۰ صبح تا ۴ عصر شدت تابش خورشید و دمای محیط در بالاترین حد است. فعالیت بدنی در این بازه باعث افزایش سریع دمای داخلی بدن میشود.
برنامهریزی کارها در ساعات خنکتر فشار گرمایی را کاهش میدهد.
استفاده از وسایل خنککننده
پنکه، کولر یا تهویه مناسب باعث افزایش انتقال گرما از سطح پوست به محیط میشود. دوش آب خنک نیز به کاهش دمای بدن کمک میکند.
حضور در سایه یا فضای سرپوشیده سادهترین راه برای کاهش استرس حرارتی است. پوشیدن کلاه نیز در کاهش احساس گرمازدگی موثر است.
تغذیه مناسب در هوای گرم
وعدههای سبک و حاوی میوه و سبزیجات به تأمین آب و املاح کمک میکند. مصرف غذاهای سنگین و پرچرب تولید گرمای متابولیک را افزایش میدهد. کاهش کافئین و نوشیدنیهای قندی نیز از کمآبی پیشگیری میکند.
آگاهی از علائم اولیه
شناخت نشانههایی مثل تعریق شدید، ضعف و سرگیجه اهمیت زیادی دارد. اقدام سریع در مراحل ابتدایی از پیشرفت به گرمازدگی شدید جلوگیری میکند.
پیشگیری همیشه سادهتر از درمان است، حتی اگر بعضیها تا وقتی زمین نخورند باور نکنند. در مواقع حاد نیز مشکل با سرم تراپی در منزل یا مراکز درمانی حل میشود.
شربت ضد گرمازدگی
در گرمازدگی خفیف، مهمترین اقدام جبران سریع آب و الکترولیت است. چیزی به اسم «شربت مخصوص ضد گرمازدگی» وجود ندارد. آنچه کمک میکند، جبران آب و الکترولیت از دسترفته و کاهش دمای بدن است.
شربتهای مناسب باید به هیدراتاسیون، تأمین سدیم و تنظیم فشار خون کمک کنند. در ادامه سه نوع شربت مناسب برای گرمازدگی را معرفی میکنیم.
۱. شربت آب و الکترولیت خانگی محلول خوراکی مشابه ORS
در گرما، بدن آب و سدیم زیادی از طریق تعریق از دست میدهد. این محلول با تأمین آب، سدیم و مقدار کمی قند، جذب مایع در روده را تسهیل میکند. وجود گلوکز باعث انتقال مؤثر سدیم و آب از دیواره روده به خون میشود.
طرز تهیه:
- یک لیتر آب آشامیدنی خنک
- ۶ قاشق چایخوری شکر
- نیم قاشق چایخوری نمک
مواد را کاملاً حل کنید و در طول روز جرعهجرعه مصرف شود. این ترکیب مشابه محلول توصیهشده سازمان جهانی بهداشت برای پیشگیری از کمآبی است. برای گرمازدگی خفیف بسیار مؤثر است.
۲. شربت خاکشیر
خاکشیر حاوی فیبر محلول و ترکیبات موسیلاژی است که به حفظ آب در دستگاه گوارش کمک میکند. این ویژگی باعث بهبود هیدراتاسیون و کاهش احساس عطش میشود. همچنین به تنظیم دمای بدن کمک میکند.
طرز تهیه:
- یک تا دو قاشق غذاخوری خاکشیر شستهشده
- یک لیوان آب خنک
- کمی آبلیمو تازه
- مقدار کمی عسل یا شکر در صورت نیاز
- مواد را مخلوط کنید و تازه مصرف شود.
۳. شربت تخم شربتی
تخم شربتی پس از تماس با آب حالت ژلهای پیدا میکند. این خاصیت باعث آزادسازی تدریجی آب در دستگاه گوارش میشود. در نتیجه بدن مدت طولانیتری هیدراته میماند. همچنین منبعی از پتاسیم و ترکیبات آنتیاکسیدانی است.
طرز تهیه:
- یک قاشق غذاخوری تخم شربتی
- یک لیوان آب خنک
- کمی آبلیمو تازه
- مقدار کمی عسل
پس از ۱۰ تا ۱۵ دقیقه که دانهها حجیم شدند، مصرف شود. این نوشیدنی به دلیل حفظ تدریجی آب در بدن، برای پیشگیری از کمآبی در هوای گرم مفید است. برای افراد با مشکلات گوارشی شدید باید با احتیاط مصرف شود.
جمعبندی
در این مطلب از سایت تدسا طب درباره علائم گرمازدگی در بزرگسالان صحبت کردیم و کلیه نشانهها را شرح دادیم. دقت داشته باشید که گرمازدگی در کودکان متفاوتتر است. فرقی نمیکند که شما دچار گرمازدگی شدهاید یا فرزند کودکتان در هر صورت باید برای کاهش دمای بدن و درمان اقدام کنید.
همانطور که گفتیم در صورت شدت علائم بهتر است به پزشک مراجعه کنید یا از خدمات ویزیت پزشک در خانه و تزریق سرم در منزل جهت بهبود هرچه سریعتر استفاده نمایید.
